تبریز از خانه های ناامن می لرزد
86/5/27
«تبريز» زيباترين نام در فرهنگ جغرافيايي ايران است تا آنجا كه در شاعران و عارفان شور برانگيخته و جهانگردان و گردشگران را مجذوب و مسحور خود كرده است اما آنچنان كه بايد در خور اين نام زيبا به آن توجه نشده است اگر ارك عليشاه با تمام ابعادش بر جاي بود، اگر فيروزه‌ي اسلام- مسجد كبود- سالم مي‌ماند آثار تاريخي ديگر، به چشم نمي‌آمد، توجه داشته باشيم كه سه اثر گردشگري تبريز يعني اتل گلي، خانه مشروطيت و مقبربه‌الشعراء كه در قرن اخير ساخته شده‌اند، چه اندازه گردشگر به خود جذب مي‌كند چه برسد به آثار باستاني كه در قرون دور ساخته شده‌اند. اگر ارك عليشاه با آن صلابت محفوظ مي‌ماند و با آثار بزرگ جهان پهلو مي‌زد و اگر مسجد كبود از گزند آفت طبيعي مي‌رست سر به آسمان مي‌سائيد و تبريز را نه به مركز گردشگري بلكه به قطب جهانگردي تبديل مي‌كرد.
به يقين اگر امكانات و فناوري سازنده‌اي امروز در قرون گذشته در اختيار مسئولان زمان موجود بود ارك و مسجد كبود را آن چنان محكم مي‌ساختند تا به همراه آثار ديگر آن زمان‌ها پس از گذشت قرون و اعصار همچنان استوار و محكم بر تارك جهان مي‌درخشيدند پيشينيان ما چنين كرده‌اند و ميراث گران‌بهايي براي ما به يادگار گذاشته‌اند. مسئولان ما چه آثاري به آيندگان خواهند گذاشت. وقتي موضوع به سخن گفتن مي‌رسد مسئولان شهر از هيچ نظر كم نمي‌آورند آيين‌نامه‌ي مقاوم‌سازي را مي‌دانند بر واقع شدن تبريز بر روي خط گسل اشراف دارند مقررات ساخت و ساز استاندارد بنا را توضيح مي‌دهند اما در عمل چنين نيست. يا شهرداري و سازمان‌ها و مراكز مرتبط چه اندازه خود را مكلف به اجراي اصول شهرسازي و استاندارد 2800 مي‌دانند؟‌ چرا از يك طرف براي مقاوم‌سازي آيين‌نامه تدوين و ابلاغ مي‌كنند و از طرف ديگر از برخي اصول استحكام‌سازي چشم مي‌پوشند بايد سؤال شود مسئولان محترم شهري به كدام اصول پايبند هستند؟ به استحكام‌سازي يا مماشات؟ چه بازوي اجرايي براي برخورد با سودجويان دارند آيا به ساخت و سازهاي انجام شده نظارت كافي و وافي دارند؟ در استيفاي حقوق مردم مصر هستند؟
در نظر بياوريد حال آن كارمند يا كارگر يا فرد كم‌درآمد را كه با هزاران خون و دل خوردن و كار و تلاش و اضافه‌كاري شبانه‌روزي مبلغي جمع مي‌كند و از خرجي خانواده مي‌زند تا يك چهارديواري فراهم كند وزن و فرزندش را زير سقف آن جاي دهد ولي بعداً متوجه مي‌شود كه اصول مهندسي و استاندارد مقاوم‌سازي را رعايت نكرده‌اند، چه اندازه ياس و نااميدي به او دست مي‌دهد هميشه در ترس از زمين لرزه به سر مي‌برد و شب را با كابوس زلزله به صبح مي‌رساند و يا حال آن فرد را كه با زحمات فراوان ساختماني را دست و پا مي‌كند و در كنار او ساختمان‌سازي سودجو و متخلف پيدا مي‌شود و خارج از اصول معماري و مهندسي بر روي ساختمان چهارطبقه بتن آرمه يك طبقه با آهن (آن هم قوطي) و به وسيله جوش دادن به ميلگرد مي‌سازد و همسايه‌ي بي‌پناه را در دلهره‌ي عظيم فرو مي‌برد چون مي‌داند با كوچك‌ترين تكان اين ساختمان بر سرش خراب خواهد شد و البته مراجعات و پيگيري‌هاي مداوم براي پيشگيري از اين اقدام غيرقانوني نتيجه‌بخش نمي‌شود نكته‌ي جالب اينكه وقتي شهروندي بخاطر سودجويي و تخلفات اين قبيل افراد به شهرداري مراجعه مي‌كند و بعد از مراجعات مكرر نتيجه نمي‌گيرد متوجه مي‌شود بايد به سازمان نظام مهندسي مراجعه كند زماني كه به آنجا مي‌رود به او مي‌گويند بايد اول -/000/500 ريال به حساب سازمان واريز شود تا كارشناس، بررسي كند و در آخر مسئولان نظام مهندسي اظهار مي‌دارند كه ما در مقابل اين تخلف تنها كاري كه مي‌توانيم انجام دهيم لغو پروانه مهندس ناظر است و نمي‌توانيم از اين تخلف و ساخت و ساز غيرمجاز جلوگيري كنيم از طرف ديگر مسئولان شهري در گذشته نسبت به خطرات زلزله و عواقب وخيم آن كه هر لحظه ممكن است فاجعه‌ي بزرگ انساني بوجود آورد و لطمات مالي فراواني بر جامعه تحميل كند؛ بي‌توجه و بي‌اعتنا بوده و هستند.
اكنون كه كشور در حال تحول و رويكرد جامعه تغيير يافته است از شهردار و مسئولان انتظار مي‌رود مقررات ملي ساختمان را در نظر بگيرند و مجوزها را منوط به رعايت استاندارد 2800 و نظارت دقيق نمايند.
همچنين براي پيشبرد اهداف خود از نظر آگاهان و كارشناسان دلسوز و متعهد سود جويد تا در اجرا و نظارت آن موفق باشد.
در آخر چند سوال كه نظر كارشناسان ساختماني مي‌باشد از مسئولين بي‌توجه شهري داريم.
اميد است مورد توجه مسئولان شهرداري و متوليان عمران و آباداني شهر قرار گيرد.

1- چرا هنوز مديريت واحد شهري بوجود نيامده است تغييرات مديريتي چگونه بايد صورت گيرد و مردم چه انتظاري از مديريت واحد بايد داشته باشند؟
2- چرا مقررات ملي ساختمان تدوين مي‌كنيم و به تحقق آن در عمل همت نمي‌نمائيم؟
3- چرا آيين‌نامه طراحي ساختمان‌هاي مقاوم در برابر زلزله تدوين مي‌كنيم و در عمل به صورت تشكيلاتي و جدي آن را به مورد اجرا نمي‌گذاريم؟
4- براي ارتقاي كيفيت ساختمان‌سازي و علاج واقعه قبل از وقوع، چه بايد كرد؟
سهراب فرحان