(788 كلمه مجموعاً در اين متن موجود است) (474 بار خوانده شده است)
طتاريخچه پول، از مبادله کالا تا پول کاغذي
86/5/31 در گذشته ديرين براي تداوم حيات، نياز هر فرد با تلاش فردي (شکار- توليد و ...) تامين ميشد، ولي با گذشت زمان هرگز به توليد شخصي قانع نبود و اگر در آن روز بشر نميتوانست با زور هرچه ميخواهد به چنگ آورد، ناگزير حاضر ميشد از راه معاوضه جنس با جنس (معاوضه مستقيم کالا با کالا) نيازهاي عادي زندگي را فراهم کرده و از اين راه امرار معاش کند. در داد و ستدهاي اوليه (قرنها پيش از ميلاد) معاوضه دو کالا با هم بدون تعيين ارزش و معياري براي سنجش انجام ميپذيرفت، تا آن که راه (مبادله غيرمستقيم کالا با کالا) را در پيش گرفت و همين انتخاب موجب پيدايش «پول» شد. در جوامع نخستين، تحصيل انواع کالاهاي توليد شده جهت مصرف صرفا از طريق تعويض و مبادله دو کالا امکانپذير بود و اين مبادله مشکلات بسياري به همراه داشت از جمله: امکان تعيين ارزش کالا براساس قبول واحد معيني که مورد تاييد طرفين معامله باشد نبود و همچنين يافتن طرفين مبادله دو کالا (گوسفند و گندم) که هر دو نياز به کالاهاي عرضه شده طرف ديگر داشته و آماده مبادله باشند چندان آسان نبود. بشر در ابتدا براي حل چنين مشکلاتي اشيا و يا کالاهايي را به عنوان واسطه مبادلات به جهت سهولت داد و ستد انتخاب کرد و انتخاب آن بستگي به نوع و فراواني آن شيء يا کالاي واسطه در آن محدوده يا شهر داشت، مثل صدف در سواحل دريا و گوسفند و گاو در نواحي کوهستاني و معتدل. در همان زمان هم براي حفظ مقدار عددي مبادلات يا نتيجه معاملات از ريسمانهاي گرهدار يا چوبخط بهره ميجستند. گرچه با انتخاب کالاهاي واسطه دو اشکال اساسي فوق ظاهرا حل شده بود، اما گاهي کالاي واسطه نيز به علت غيرقابل تقسيم بودن مانع انجام معاملات کوچک ميشد و يا به علت حجم زياد و ارزش کم نقش اساسي را که ذخيره کالاي واسطه تا زمان احتياج به معامله باشد غيرممکن ميساخت و در بعضي مواقع نگهداري کالاي واسطه به علت فسادپذيري امکان نداشت. تنوع توليد و لزوم رفع نياز بشر از توليدات مختلف در سير گسترش اقتصاد کشورها موجب پيدايش دو کالاي اقتصادي با ثبات ارزش نسبي که مورد قبول عامه باشد، شد و اين دو کالاي فلزي طلا و نقره بود. پس از آن که فلزات قيمتي (طلا و نقره) کشف شد و مزايا و وجوه تمايز آنها نسبت به کالاهاي ديگر به ويژه فلزاتي مثل آهن و مس و مفرغ شناخته شد، جايگزين وسايل مبادلاتي قبلي که فاقد خصوصيات فيزيکي طلا و نقره (وفور توليد بودند) شدند و به عنوان «پول» مورد استفاده قرار گرفتند. با گذشت زمان مسوولان امور در جوامع مختلف براي رونق دادوستد و توسعه تجارت نسبت به ضرب سکههاي طلا و نقره اقدام کردند. براي انجام اين کار، شمشهاي طلا و نقره را به سکههاي کوچک و متنوع تبديل و سپس آنها را به مهر خود ممهور و در قلمرو جغرافيايي خويش رايج ساختند. اولين سکهاي که در ايران رواج يافت، در زمان داريوش اول (٥١٦ ق.م) ضرب شد و نام آن دريک بود. هرودوت در مورد ضرب سکه دريک ميگويد: «او شاهي بود که از خود يادبودي گذارد که هرگز هيچ شاهي از خود باقي نگذاشته بود» و سکه ديگري که رواج داشت «شکل» بود به وزن ٥/٦ گرم نقره. همزمان با نقشي که پول فلزي در بازارهاي مختلف مبادلات و معاملات پيدا کرد کار دادوستد و تجارت را توسعه بخشيد و موجب گسترش حرفه صرافي شد. صاحبان اين حرف واسطه عمليات پولي بين تجار در داخل و خارج از کشور بودند که عملکردشان مقدمه نشر پول کاغذي و تشکيل بانکهاي امروزي شد. نشر پول کاغذي در دوران پيشين به صور مختلف وجود داشته که در زمانها و مکانهاي گوناگون داراي نقش و وظايف محدود و خاصي بوده است. مثلا در روم قبل از ميلاد، صرافها اسناد کاغذي (دست نوشتههايي) در اختيار مشتريان خود ميگذاردند يا به اشخاصي که مسکوکات (فلزات قيمتي) خود را پيش آنها به امانت ميگذاشتند، سندي به عنوان «قبض رسيد» ميدادند. اين اسناد که به همين عنوان «قبض رسيد» معروف بودند، به اعتبار صراف صادرکننده در بازار دست به دست ميگشتند و عملا وظايف پول مسکوک و رايج آن زمان را انجام ميدادند. اين رويه پايهگذار سيستم پول کاغذي به اسکناس شد که از بدو انتشار رابطه ثابتي بين ارزش اسکناس معاملاتي با طلا و نقره برقرار ساخت و قانونمند شد و از قرن نوزدهم، در چارچوب مقررات و قوانين پولي و بانکي هر کشور و تحت عنوان پول قانوني، رايج و در اقتصاد و سرمايهداري متداول و مطرح شد. شايد اختراع پول يکي از کشفيات شگرف و بينظيري باشد که بشر توانست مشکلات موجود در مبادله کالاها و خدمات را به کلي برطرف سازد منبع :بر گرفته از وبلاگ ايسنا، «روي خط اقتصاد» به نشاني http://royekhateeghtesad.blogfa.com
