قلعه‌هاي سر به فلك كشيده آذربايجان دژهاي دفاعي ايران قديم ‪ 
86/6/15 ‪
قلعه‌هاي زيبا و سر به فلك كشيده آذربايجان به عنوان جاذبه‌هاي گردشگري اين منطقه دژهاي مستحكم دفاعي ايران در مقابل بيگانگان در زمان قديم بودند. به گزارش ایرنا سرداران و دلاورمردان جان بر كف در ايران قديم و طي سلسله‌ها و حكومت‌هاي فراواني در اين خطه از مرز و بوم از مرزهاي ايران دفاع كردند. نزديكي به مرزها، تاريخي و باستاني بودن منطقه، تاسيس و انقراض سلسله‌ها و حكومت‌هاي مختلف و پايتخت قرار گرفتن تبريز در سلسله‌هاي سلجوقيان، ايلخانيان، جلايريان، تركمانان و صفويه و وليعهدنشيني در دوره قاجار اين خطه از كشور را داراي آثار باستاني مهم و متعددي كرده است.
قلعه كردشت جلفا *
مجموعه كردشت وقلعه كردشت جلفا يكي‌از زيباترين مجموعه‌هاي معماري ايراني در ساحل رود ارس و ‪ ۸۰‬كيلومتري شرق جلفا در روستاي كردشت بعداز پايانه‌هاي مرزي نوردوز و روستاي زيباي دوزال واقع شده است. "كوردش" و "كوردشت" از جمله نامهاي رايج در منطقه جلفاست كه "كور" در تركي به معناي بزرگ، پر و حجيم مي‌باشد. در كتاب "عالم‌آراي عباسي" اين روستا را قطعه‌اي از بهشت معرفي كرده و از ميوه‌ها و انار آن تعريف‌ها مي‌كند. قلعه كردشت يكي از دژهاي معروف دفاعي ايران به شمار مي‌رفت و در دوره قاجاريه به ويژه در جنگ‌هاي ايران و روس كاربرد نظامي داشته است. قدمت خود قلعه مربوط به قرن ‪ ۱۲‬هجري قمري بوده ولي براساس متون تاريخي مجموعه كردشت و ساير بخش‌هاي آن در دوره قاجار و در زمان نايب السلطنه عباس ميرزا و جنگهاي سي ساله ايران و روس ساخته شده است. مجموعه كردشت شامل هشت بناي تاريخي عمارت، حمام بزرگ و حمام كوچك، مسجد غريب، ديوانخانه، يخچال تاريخي، قلعه كردشت و ساخلو (پادگان نظامي) است. مجموعه كردشت جلفا از جمله بناهاي طرح ملي پرديسان بوده كه زيرنظر دفتر اجرايي طرح و با نظارت سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان آذربايجان شرقي مرمت و بازسازي شده است.
قلعه ضحاك هشترود *
اين قلعه در ‪ ۲۰‬كيلومتري هشترود واقع شده و قدمت آن مربوط به دوره‌هاي اشكاني و ساساني مي‌باشد. قلعه ضحاك داراي يك پاويون آجري دوره اشكاني بوده و براي اولين بار توسط يك باستان شناس آلماني معرفي شده است. بارو و ديوارهاي بلند اين قلعه باستاني هنوز پابرجاست.
قلعه پشتو هوراند *
قدمت قلعه پشتو به اوايل اسلام مربوط بوده و در بخش هوراند شهرستان اهر واقع شده است. اين قلعه در ارتفاع بيش از سه هزار متري بنا شده است و تنها ورودي آن داراي پله سنگي مي‌باشد.
* قلعه بابك كليبر *
اين بنا كه بنامهاي بذ، جمهور و جاويدان نيز مشهور بوده مركب از قلعه و قصر بوده كه در ارتفاع دو هزار و ‪ ۶۰۰‬متري از سطح دريا احداث شده است. قلعه بابك در شهرستان كليبر و در ‪ ۱۸۳‬كيلومتري شمال شرقي تبريز در بالاي كوه واقع شده كه اطراف آنرا جنگلهاي انبوه و زيباي ارسباران پوشانده‌است. اين قلعه مقر مقاومت بابك خرمدين در جنگ‌هاي مختلف در برابر تجاوز بيگانگان به كشور بوده است.
* قلعه جوشين ورزقان *
قلعه جوشين بر فراز كوهي كه سه طرف آن را شيب‌هاي ديوار مانند احاطه كرده واقع شده است . اين قله مربوط به اوايل اسلام بوده و در ‪ ۲۶‬كيلومتري غرب شهرستان ورزقان واقع شده است.
* قلعه دختر ميانه *
اين قلعه در ‪ ۲۴‬كيلومتري شمال شرقي ميانه و در نزديكي جاده ابريشم يكي از مهمترين گذرگاههاي مهم اقتصادي قديم قرار گرفته است. اين قلعه در قرن هفتم هجري قمري ساخته شده و به همين نام پل دختر ميانه با فاصله دو كيلومتري از قلعه دختر در نزديكي جاده ميانه زنجان قرار دارد.ك/‪۴‬