86/07/30
موج :بهره وري از لحاظ نظري به رابطه‌ي بين محصول و عوامل توليد تعريف مي شود. نسبت ستاده به يكي از عوامل توليد را بهره وري مي گويند. منظور از ستاده يا محصول، كليه كالاها و خدماتي است كه نيازمنديهايي را تامين مي كند. بهره وري اعم از بهره وري سرمايه، نيروي كار، مواد اوليه و ساير عوامل توليدمي باشد.
بهره وري را مي توان به جزئي و كلي تقسيم كرد. بهره وري جزئي، نسبت ستاده به يكي از نهاده ها است. براي مثال، بهره‌وري نيروي كار، همان مقدار توليد سرانه يا توليد متوسط نيروي كار؛ يا بهره‌وري سرمايه، توليد متوسط سرمايه است. بهره وري كل، نسبت ستاده به تمام نهاده هاي به كار گرفته شده در فرايند توليد مي باشد.
معيارهاي بهره وري كه تاكنون ارائه شده است، عمدتاً به يكي از انواع بهره وري، يعني بهره وري نيروي كار(نسبت ستاده به عامل نيروي كار) توجه دارد و هر جا اين واژه بدون قرينه ذكر شود، بهره وري نيروي كار مقصود است.
آن چه حايز اهميت است ارتقاي بهره وري و كارآيي است. افزايش كارآيي عوامل توليد، ممكن است ناشي ازبهبود كيفي كار و سرمايه يا ناشي از روش هاي تركيب كار و سرمايه براي توليد كالاي معين يا ناشي از تغييرهاي فن آوري و سرانجام منتج از تركيب هر سه عامل باشد. عامل نيروي انساني را مي توان اساسي ترين عامل بهره وري نام برد.
ايمان، آگاهي و توانايي نيروي انساني و حاكميت اصولي مانند عقل، عدل، شكر و عمل براساس وظيفه و انگيزه هاي دروني، بهره وري را به ميزان زيادي افزايش خواهد داد.
قرآن كريم انسان را فناناپذير، حيات را ابدي و خلقت هستي را مبتني بر هدف مي داند، َرَّبنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلاً. قرآن تصريح مي كند كه همه چيز براي انسان خلق شده و در مقابل از انسان خواسته شده است كه دررسيدن به كمال نامتناهي بكوشد.
قرآن صُنع خداوند را "اَتقَنَ كُلَّ شَيْ‌ء" مي‌داند لذا فعاليت انسان در مسير كمال نيز لازم است به سمت اتقان لازم حركت كند. انسان فنان ناشدني، در دنيا نتيجه كوشش خود را مي بيند «اَنْ لَيْسَ لِلْاِنسَانَ اِلَّا مَا سَعَي» و در آخرت نيز ثمره تلاش در دنيا را مشاهده مي كند «يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْأَنسانُ مَا سَعَي» به عبارت ديگر، انسان معتقد به معاد چون معتقد به حيات ابدي است و از طرفي دنيا را مزرعه آخرت مي داند و معتقد است: هر فردي كه ساعتي از عمرش را در غير آنچه بايد صرفكند بگذارند، سزاوار حسرت طولاني درروز قيامت است، بايد در اوج بهره وري از نعمت هاي الهي باشد تا زيان نبيند.
قرآن رابطه‌ي مثبتي بين ايمانف اعتقاد به خدا، معاد، شكر، انفاق و استغفار و بين بركات آسمان و زمين برقرار مي كند. ايمان و تقوا را هم موجب آباديِ دينا و هم آخرت مي داند.
مهم ترين مسأله در بهره‌وري، شناسايي عوامل و موانع افزايش آن است. عوامل موثر بر بهره وري رامي توان به معنوي ومادي تقسيم كرد؛ البته آيات، بيش‌تر به نسبت محصول به تمام عوامل (يعني بهر‌ه‌وري كل)توجه دارند.