از دیروز تا امروز با مدرن شدن زندگی بشری و ورود انواع ظروف زیبا و شیک در طرح ها و
رنگ های متنوع باز هم ظروف پلاستیکی از جایگاه ویژه ای برخورداراست. با اینکه کاغذ، چوب، شیشه و فلزات کاربرد وسیعی در صنعت بسته بندی دارند اما در چند دهه اخیر،پلاستیک ها با توجه به سبکی و ارزانی جایگزین همه این مواد شده اند. در هر
خانه ای، پلاستیک ها جزئی از وسایل اصلی آشپزخانه محسوب می شوند که پس از تهیه و آماده کردن غذا با مواد غذایی تماس پیدا می کنند. بسیاری از غذاها و باقی مانده آنها در ظروف پلاستیکی ذخیره می شوند؛ ولی آیا این ظروف پلاستیکی تاثیری روی سلامت غذا ندارند و اصلا چه نکاتی را باید در تهیه و استفاده از
آن ها مدنظر قرار داد؟
نکته قابل توجه این است که هنگامی که غذا در یک ظرف پلاستیکی ریخته و یا نگهداری می شود، ذرات بسیار کوچک پلاستیک ها وارد این غذاها شده و از این طریق وارد بدن می شود. چنانچه غذای ریخته شده در این ظروف گرم، شور و یا اسیدی باشد این مهاجرت بسیار سریعتر اتفاق می افتد. "بیسفنول ها" و "فتالیتها" دو ماده شیمیایی مضرر در پلاستیک ها هستند که انتقال آنها به مواد غذایی خطرات بالقوهای برای سلامت انسان ها ایجاد می کنند. این دو ماده با تغییر عملکرد هورمونها در بدن، زمینه را برای بروز برخی از سرطانها مانند سرطان سینه و پروستات ایجاد می کنند. افزایش خستگی ، بی خوابی و انواع
ناراحتی های دستگاه گوارش نیز می تواند ازجمله اثرات این مواد شیمیایی مضر باشد. همچنین این مواد با تاثیر بر روی DNA باعث ایجاد جهش های ژنتیکی شده و منجربه بیماریهای غیرقابل علاجی در انسان می شوند.
در کشورهای توسعه یافته استفاده از ظروف پلاستیکی بسیار محدود گشته و با تصویب قوانین بازدارنده، سلامت مردم خود را در دراز مدت بیمه می کنند. کشور فرانسه قانون جدیدی را تصویب کرده است که بر اساس آن استفاده از ظروف پلاستیکی ممنوع بوده و از این به بعد این کشور باید ظروفی را که از مواد اولیه قابل تجزیه هستند، مورد استفاده قراردهد.این قوانین جدید بخشی از طرح تحول انرژی برای رشد سبز هستند که قرار است تا سال 2020 میلادی در فرانسه به اجرا گذاشته شود. البته این قانون از طرفی مورد حمایت فعالان محیط زیست است و از سوی دیگر برای مردمی که به این شرایط عادت
کرده اند، شاید چندان خوشایند نباشد.
توجه به این نکته نیز حائز اهمیت است که کیفیت ظروف پلاستیکی موجود در بازار نیز از درجات مختلفی برخوردار است. ظروف پلاستیکی ارزان قیمت، متاسفانه فروش آن ها نیز در بازار شدت یافته، مواد اولیه شان ناسالم و مضر است و به شدت سلامتی افراد را تهدید می کند. چرا که رقمی که برای این اجناس در نظر گرفته می شود حتی از مواد اولیه ی آن به مراتب کمتر است و بر همین اساس به احتمال زیاد مواد استفاده شده در این کالاها، بازیافتی مواد پلاستیکی، زباله و ضایعات غیربهداشتی است که حامل انواع
میکروب های بیماری زا می باشند. همان طور كه اشاره شد، مطالعه جدید محققان نشان می دهد که، افزایش دما در افزایش آزادسازی این مواد از بطریهای پلاستیكی نقش بسزایی دارد. ظروف پلاستیکی در صورت تماس با مایعات و مواد غذایی بالای 40 درجه، ماده ی شیمیایی به نام استایرن از خود خارج می کنند که باعث تلخی غذا شده و بیش از 77 نوع بیماری سرطانزا را به همراه دارد. بنابراین استفاده از ظروف پلاستیکی در مایکروویو برای گرم کردن یا پختن غذا به هیچ وجه توصیه نمی شود، زیرا پلاستیک ها در موقع حرارت دیدن اجبارا مقدار قابل توجهی از مواد شیمیایی زیانبار موجود در خود را از دست داده وبه غذا منتقل می کنند. در عوض برای گرم کردن غذا می توان از ظروف
شیشه ای و سفالی استفاده کرد.
دانشمندان معتقدند؛ معمولا بیماریهای ناشی از این ظروف دیر تشخیص داده میشوند و حتی در صورت تشخیص به راحتی درمانپذیر نیستند، چون تاثیرات مواد شیمیایی روی بدن، بسیار متنوع می باشند. فراگیر شدن استفاده از ظروف پلاستیکی بک بار مصرف یکی از دغدغه های بزرگ متخصصین بشمار می آید. انواع پلاستیكهایی كه به عنوان ظروف یكبار مصرف در سرو چای یا غذا استفاده می شوند از اهمیت بیشتری برخوردارند، مواد شیمیایی موجود در این ظروف به سرعت با مواد غذایی حل شده، وارد بدن میشوند و به دلیل داشتن تركیبات خاص، منجر به بروز سرطانهای مختلف میشوند. البته كارشناسان اذعان میكنند که این خاصیت به خصوص در مورد ظروف یكبار مصرف شفاف كه درصد بالاتری از مواد سرطانزا را دارا هستند و در جامعه كاربرد بیشتری هم دارند، بسیار حائز اهمیت است.
نکته جالب توجه این است که علی رغم تصور بسیاری از ما، گرما تنها عامل افزایش آزاد سازی مواد شیمیایی مضرر در پلاستیک ها نیست. استفاده از ظروف پلاستیکی در فریزرها نیزبسیار خطرناک است. قرار دادن بطری های پلاستیکی آب را در فریزر برای انجماد، باعث آزادسازی سم دیوکسین از ظروف پلاستیکی به داخل آب می شود. البته شایان ذکر است که با پیشرفت علم وتکنولوژی دانشمندان ،
پلاستیک هایی را به وجود آورند که ریشه گیاهی دارند؛ پلاستیک هایی که از ذرت و برنج و نشاسته درست می شوند. این، قدم مثبتی است به سوی
غیرپلاستیکی کردن محیط زیست و دوری کردن از بروز بسیاری از بیماریها و ناهنجاری های مربوط به آن
می باشد. بیان تمامی نکات ذکر شده ما را بر آن می دارد
که استفاده از ظروف پلاستیکی را به حداقل رسانده و سعی کنیم حدالامکان ظروف سفالی وشیشه ای
را جایگزین آنها نماییم. مصرف کنندگان ظروف پلاستیکی باید به این باور برسند، شاید درحال حاضر با صرف هزینه ای ناچیز ظروف مختلف پلاستیکی را
می توانند خریداری نمایند، اما در بلند مدت باید هزینه ای
چند برابر صرف بازگشت و تندرستی خود نمایند.