یک کارشناس حوزه آب با اشاره به بحران کمآبی در کشور گفت: لازم است بهسرعت با تغییر پارادایم و با بهرهگیری از همه ظرفیتهای ملی اعم از بخش خصوصی ، دانشگاهها و خبرگان علمی ، جوامع محلی و به دور از نگاه سیاسی و حزبی برای مقابله جدی با بحران پیش رو آماده شویم. به گزارش ایسنا، علیرضا شریعت با اشاره به اینکه ایران به لحاظ موقعیت جغرافیایی در یک محیط خشک و نیمه خشک قرار گرفته و منابع آب محدودی داشته است و خواهد داشت، اظهار کرد: باید پذیرفت که مشکل کشورمان خشکسالی نیست و منابع آبی محدود است و این ما هستیم که باید به جای تقابل با این وضعیت، خود را با شرایط اقلیمی و محدویتهای آب سازگار کنیم. وی افزود: نباید به بارانی که در برخی مقاطع تقریباً مناسب میبارد، دلخوش باشیم و در مواقعی که با کاهش میزان بارش مواجه میشویم زانوی غم بغل بگیریم؛ کما اینکه پیشینیان ما با انجام اقداماتی همچون احداث قنات و کشت محصولات کم آب بر و متناسب با اقلیم منطقه به استقبال این شرایط رفته و به نوعی خود را با اقلیم خشک و نیمهخشک سازگار کرده بودند. وی با بیان اینکه متاسفانه طی دهههای اخیر حاکمیت با انجام اقدامات به اصطلاح توسعهای و بدون توجه به محدودیتهای منابع آب، محیط زیست کشور را با بحران شدید آبی مواجه کرده است، گفت: هر چند که بسیاری هم رشد جمعیت و به تبع آن افزایش مصرف آب شرب، کشاورزی و صنعت را به عنوان عوامل اصلی بروز بحران کمبود آب معرفی میکنند ولی با نگاهی به کشورهای دیگر منطقه که تقریباً شرایط اقلیمی مشابه و شاید بدتری نسبت به ما دارند، متوجه میشویم که با انجام اقدامات و برنامهریزی دقیق کارشناسی و سیاست گذاری درست، همزمان با توسعه، مشکلات کم آبی خود را مدیریت کردهاند.
این کارشناس آب ادامه داد: این موضوع نشان میدهد نقش حاکمیت در ایجاد بحران در ایران بسیار پر رنگتر بوده است چون حاکمیت، نقش مردم و ذینفعان محلی را در سیاستگذاری آب بهشدت کاهش داده و به جرات میتوان گفت به صفر رسانده است. برای نمونه در حوضه زایندهرود که طی قرنهای متمادی توسط مردم و براساس طوماری به نام طومار شیخ بهایی اداره میشد و همین جوامع محلی با استناد به آن عمل میکردند و علیرغم کم آبی هیچوقت جریان آب از سراب تا پایاب قطع نمیشد، هیچ اعتراضی از سوی جوامع محلی وجود نداشت. دقیقاً از زمانی که دولتها با کنار گذاشتن مردم محلی، مدیریت این حوضه آبریز و رودخانه را تمام و کمال به عهده گرفتند و صرفاً در قالب برنامههای توسعهای تیشه به ریشه طومار شیخ بهایی زدند، تنازعات اجتماعی به مرور افزایش یافت. شریعت با اشاره به اینکه طی دو سه سال اخیر شاهد اوج این تنازعات بودهایم، دامه داد: طوماری که مبنای تعامل مردم و حاکمیت بود، متاسفانه به محل مناقشه تبدیل شد و هرچه این روند کم بارشی و خشکسالی تشدید شود قطعاً تنازعات افزایش خواهد یافت. وی با اشاره به اینکه بر اساس آمارها و شاخصهای بینالمللی هر کشوری که بیش از ۴۰ درصد منابع تجدیدپذیر خود را مصرف کند با بحران کم آبی مواجه میشود، گفت: ما بیش از ۷۲ درصد منابع آب تجدید پذیر خود را مصرف کردهایم و این موضوع نشان دهنده حکمرانی غلط در زمینه آب است و بحران تامین آب که تا همین دو دهه اخیر به عنوان دومین بحران پیش روی کشور مطرح بود امروزه به بحران اصلی کشور تبدیل شده است و اعتراضات پراکندهای که بهویژه در یکی دو سال اخیر در استانهای اصفهان، خوزستان و یزد رخ داده مبین همین مطلب است.
دبیر اجرایی فدراسیون صنعت آب ایران ادامه داد: در یک حکمرانی درست در کنار دولت و بخش خصوصی، حکمرانی محلی و دانش محلی قرار میگیرد و یک ترتیب نهادی چند مرکزی اتفاق میافتاد، اما در کشور متاسفانه اینگونه نشد و عملاً منابع آب به دولتها واگذار شد و هرگونه مخاطرهای اعم از خشکسالی و کم آبی که ذات و ویژگی این سرزمین بوده و هست از طرف مردم به دولتها نسبت داده شد. وی تصریح کرد: همین شیوه حکمرانی غلط هم بهدرستی انجام نشده است و بین نهادهای متولی آب در کشور شامل وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست هم هیچ هماهنگی و همکاری درستی وجود ندارد؛ بهطوری که وزارت نیرو به جای مدیریت عرضه آب صرفاً عرضه آب را به عهده دارد. از طرفی وزارت جهاد کشاورزی به جای مدیریت مصرف آب براساس اسناد بالا دستی صرفاً وظیفه تولید مواد غذایی و به اصطلاح "خودکفایی محصولات کشاورزی" را به عهده دارد و صرفاً متقاضی آب است و در طرف مقابل این دو وزارتخانه سازمان حفاظت محیط زیستی داریم که مسئول نگهداشت و پاسداشت محیط زیست و منابع طبیعی است ولی به دلیل ساختار بسیار ضعیف و شکننده در مقابل تصمیمهای این دو وزارتخانه عریض و طویل و قدرتمند به هیچ وجه قدرت بازدارندگی ندارند و به ماشین امضای طرحهای به شدت غیر توسعهای و مخرب منابع آب تبدیل شده و به حاشیه رفته است.