* امین رشیدی
در هر جامعه ای مشکلات و آسیب های اجتماعی بسیاری وجود دارد و جامعه ی ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. در میان مشکلات و آسیب های اجتماعی فعلی جامعه ی ایرانی، معضل بیکاری در میان سایر معضلات جدی همچون طلاق و اعتیاد، سهم قابل توجهی را در ایجاد و گسترش بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی عهده دار است. در یک برهه ی زمانی میل به تحصیلات آکادمیک در میان خانواده های ایرانی ارزشمند شد و شوق به سمت مدرک گرایی به طرز قابل توجهی افزایش یافت. همین امر سبب شد که اکنون با سیل عظیمی از جوانانی روبرو باشیم که با داشتن تحصیلات آکادمیک بیکارند و بار و فشار روحی بالایی را به خود و خانواده هایشان تحمیل می کنند. از اینرو کمتر خانواده ی ایرانی را می توان سراغ داشت که در آن یک یا دو جوان تحصیلکرده بیکار نباشد.
بسیاری از کارشناسان بر این عقیده اند که در ایران تعداد بسیار زیادی شغل وجود دارد و تعداد بالای آمار بیکاری در ایران به این دلیل است که اکثرا جوانان به دنبال شغل های دولتی هستند. جمله ای بسیار تامل برانگیز که با حلاجی نمودن آن می توان گره از حل معضل اشتغال بخش عظیمی از جوانان ایرانی را باز کرد. به عبارتی اگر جوانان و فارغ التحصیلان هم چنان به دنبال داشتن شغل دولتی و دفتری هستند و معتقدند که تنها کارهای این چنینی پرستیژ لازم در اجتماع را دارد، باید همچنان منتظر بمانند. متاسفانه صف طولانی فارغ التحصیلانی که در آرزوی استخدام سازمان های دولتی هستند و تصور می کنند اگر تحصیلات عالیه داشته باشند، می توانند در یک شرکت دولتی استخدام شوند و با داشتن بیمه و برخی مزایا در آرزوی داشتن کار اداری و دولتی ، روزهای عمر خود را سپری می کنند ، همواره برقرار است. اما حقیقت تلخ این است که شاید کمتر از ۱۰ درصد این آرزو محقق شود ، چون استخدامها به ندرت صورت می گیرد و با توجه به وضعیت اقتصادی موجود و کسری بودجه ها، دولت در حقوق کارمندان خود هم مانده است.
فرهنگ عجیب پشت میزنشینی و کارهای دولتی که به شدت در میان جوانان افزایش یافته و این روزها تبدیل به یک آفت شده است و سبب شده تا جوانان تمایل کمتری به مشاغل خانگی و کارآفرینی داشته باشند. البته این همه اشتیاق به داشتن شغل دولتی نشات گرفته از نبود امنیت شغلی در مشاغل آزاد می باشد. شغلی ثابت و بی دغدغه، که سرمایهای هم نمیخواهد و
تا دوران بازنشستگی همواره مثل آب باریکه ای برقرار است.
از اینرو همه دوست دارند به محض اینکه امضای مدرک شان خشک نشده یا مدیر شوند یا دست کم به عنوان نیروی اداری و کارمندی مشغول به فعالیت شوند و در این بین آن هایی که بعد از گذشت چند سال ، مایوس از پیدا کردن
کار دولتی می شوند، حاضرند در هر جایی مشغول به کار شوند.
البته نمی توان نوک پیکان بیکاری را تنها به سمت جوانان قرار داد و به مسئله ی گرایش جامعه به پشت میزنشینی به صورت تک بعدی نگاه کرد و انتصاب در کارهای دولتی را دلیل اصلی بیکاری بسیاری از جوانان دانست. اشتغال جوانان در کارهای غیردولتی و مولد هم نیازمند ایجاد بسترهایی است که باید توسط نهاد های دولتی پایه ریزی و حمایت شود. این بخش نیازمند حمایت بیشتر مسئولین در حوزه تولید و اشتغال است و مسئولین با آسان تر کردن شرایط اعطای تسهیلات میتوانند به این بخش کمک کنند. سنگ اندازی هایی چون، پروسه اداری سازمان ها و نهادها و سلیقه ای کار کردن برخی مدیران ، مانع بزرگ دیگری برای خود اشتغالی بسیاری از جوانان و تمایل آن ها به اشتغال در کارهای دولتی است.