* فرید محمود نوه سی
معاون سرمایه انسانی و 
عضو هیات عامل بانک دی

قسمت اعظم عملیات بانکی از فضای فیزیکی به بسترهای دیجیتال منتقل شده و سئوالی که به ذهن متبادر می سازد اینست که چه نوع نیروی انسانی از سازمان بانکی حذف می‌شود، چه مهارت‌هایی ارزش بیشتری پیدا می‌کنند و آیا شبکه بانکی کشور برای جابه‌جایی فوق آماده است یا قرار است هزینه تحول دیجیتال را با کاهش نیروی انسانی بپردازد. بانک مرکزی، سیاست‌گذاری برای توسعه بانکداری دیجیتال، پرداخت‌های نوین و زیرساخت‌های فناورانه را در دستور کار قرار داده و رئیس‌کل وقت در یازدهمین همایش سالانه بانکداری نوین و نظام‌های پرداخت، شبکه پرداخت و شتاب را از نقاط قوت نظام بانکی کشور دانست و بر استفاده از ظرفیت‌های آن در سیاست‌گذاری تأکید کرد. التفات سیاست‌گذار پولی به آینده دیجیتال بانکداری قابل تقدیر است چرا که بدون حضور فعال نهاد ناظر، گذار از بانکداری شعبه‌محور به بانکداری دیجیتال با مجموعه‌ای از خلأهای مقرراتی و ریسک‌های عملیاتی همراه خواهد شد.

بانکداری بدون شعبه که در آن بخش عمده تعامل مشتری، افتتاح حساب، احراز هویت، پرداخت، دریافت اعتبار، مشاوره و پیگیری خدمات از مجاری غیرحضوری انجام می‌شود، بالتبع پیامد آن کاهش نیاز به برخی فعالیت‌های تکراری است لکن با حذف کلی نیروی انسانی تفاوت دارد. تحول عملیاتی یک بانک در ترکیه حاکی از آنست که اتوماسیون، انتقال تراکنش‌ها به مجاری دیجیتال و تمرکز عملیات، بهره‌وری کارکنان شعب را افزایش داده و فعالیت‌های عملیاتی را به سمت مرکز و کانال‌های خودخدمت سوق داده است. جالب است که شواهد جدیدتر نیز تصویر ساده‌ای از فناوری مساوی بیکاری ارائه نمی‌کند. داده‌های بانک‌های تایوان در فاصله ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ ارتباط معناداری بین رشد حساب‌های دیجیتال و کاهش اشتغال کل و کارکنان خط مقدم بانک‌ها یافته ،علیهذا سهم اشتغال بانکی در اقتصاد مالی عنداللزوم به همان نسبت از بین نرفته و اثر تحول دیجیتال بین شبکه بانکی و گروه‌های شغلی متفاوت بوده است. پژوهش دیگری در باره بانک‌های ویتنام نیز کاهش شعب و کارکنان را در کنار ضرورت همکاری منابع انسانی و فناوری برای حفظ عملکرد بانک مطرح کرده است. شواهد فوق صحه بر نکته ای می گذارد که فناوری برخی مشاغل را کوچک کرده لکن همزمان ترکیب مهارت‌ها و جایگاه نیروی انسانی را تغییر می‌دهد. 
دگرگونی که ذکر شد باید با ساختار خاص شبکه بانکی کشور سنجیده شود. تعداد بالای شعب، هزینه‌های پرسنلی، هزینه نگهداری ساختمان، تجهیزات، امنیت و پشتیبانی برای بانکی که بخش بزرگی از تراکنش‌های روزمره مشتریانش به صورت الکترونیکی انجام می‌شود، پرسش جدی در باره بهره‌وری شبکه فیزیکی ایجاد کرده است.
ادامه در صفحه 8