* دکتر مهسا صالحی

ذهنیت کارآفرینی در کارمندان؛ چگونه نگرش خود را تغییر دهیم تا مسیر جدیدی بیابیم؟ این پرسشی است که ذهن بسیاری از کارمندانی را که روزها را با بی‌میلی پشت میزهای خود سپری می‌کنند، به خود مشغول کرده است. افرادی که هر صبح با صدای زنگ ساعت از خواب می‌پرند، نه به انگیزه انجام کاری عاشقانه، که از سر اجبار تأمین معاش، راهی اداره می‌شوند و در پایان روز، با احساسی تهی و پرسش‌های بی‌پاسخ به خانه بازمی‌گردند. آنها می‌دانند که چیزی در زندگی شغلی‌شان نادرست است، اما نمی‌دانند راه برون‌رفت چیست و از همه مهم‌تر، نمی‌دانند چگونه باید نگرش خود را تغییر دهند تا بتوانند گامی به سوی مسیری تازه بردارند.

پاسخ این معما، در تغییر بنیادین ذهنیت نهفته است؛ تغییری که می‌تواند یک کارمند معمولی را به فردی با نگاه کارآفرینانه تبدیل کند که نه تنها از شغل خود راضی‌تر است، بلکه افق‌های جدیدی را فرا روی خود می‌گشاید. نخستین گام در این مسیر، شناخت تفاوت میان ذهنیت کارمندی و ذهنیت کارآفرینی است. کارمند معمولی، اغلب خود را مجری دستورات دیگران می‌بیند و مسئولیت موفقیت یا شکست را به گردن مدیران، سازمان یا شرایط بیرونی می‌اندازد. او منتظر است تا دیگران برای او نقشه راه تعیین کنند و در صورت عدم موفقیت، می‌تواند به راحتی دیگران را مقصر بداند. در مقابل، فردی با ذهنیت کارآفرینی، خود را خالق سرنوشت شغلی خویش می‌داند. او حتی در قالب یک کارمند، به دنبال یافتن راه‌های خلاقانه برای حل مسائل است، فرصت‌ها را می‌بیند جایی که دیگران تنها موانع را مشاهده می‌کنند و از شکست‌ها به عنوان پله‌هایی برای رشد استفاده می‌کند. این تفاوت بنیادین در نگرش، تعیین می‌کند که آیا یک فرد تا پایان عمر در حصار امنیت ظاهری شغل کارمندی باقی می‌ماند یا جرأت می‌یابد به سوی ناشناخته‌ها حرکت کند.
بسیاری از کارمندانی که از شغل خود ناراضی هستند، تصور می‌کنند که برای تغییر مسیر ناگزیرند یک شبه کسب‌وکار خود را راه‌اندازی کنند یا سرمایه‌ای کلان به دست آورند. این تصور، خود بزرگ‌ترین مانع بر سر راه تغییر است. حقیقت این است که ذهنیت کارآفرینی، پیش از آنکه به اقدامات بیرونی مربوط باشد، به نگرش درونی وابسته است. شما می‌توانید با حفظ شغل فعلی خود، نخستین قدم‌های این تغییر را بردارید. به جای آنکه به کار خود به عنوان یک اجبار نگاه کنید، آن را به عنوان یک آزمایشگاه عملی در نظر بگیرید که در آن می‌توانید مهارت‌های جدید را بیاموزید، شبکه ارتباطی خود را گسترش دهید و بازار را بشناسید. حتی ساده‌ترین وظایف روزمره می‌توانند به فرصتی برای پرورش خلاقیت تبدیل شوند اگر شما با نگاهی تازه به آنها بنگرید. 
یکی از مؤلفه‌های کلیدی ذهنیت کارآفرینی، پذیرش مسئولیت کامل در قبال وضعیت موجود است. 
تا زمانی که شما شرایط شغلی ناخوشایند خود را به گردن مدیر بی‌توجه، سیستم ناعادلانه یا اقتصاد بیمار بیندازید، هیچ تغییری رخ نخواهد داد.  در این مسیر، ترس از شکست و ناشناخته‌ها، بزرگترین دشمن شماست. ذهنیت کارمندی، با ترس از ریسک و تمایل به ماندن در منطقه امن گره خورده است. اما ذهنیت کارآفرینی، شکست را نه به عنوان پایان راه، که به عنوان بخشی از فرآیند یادگیری می‌پذیرد. برای تغییر این نگرش، باید رابطه خود را با شکست بازتعریف کنید. به جای آنکه از اشتباه کردن بترسید، از نرسیدن به پتانسیل واقعی‌تان بترسید. به جای آنکه از دست دادن شغل فعلی شما را وحشت‌زده کند، از دست دادن سال‌های عمر در شغلی که به آن عشق نمی‌ورزید، باید هراس‌آفرین باشد.
 این تغییر نگرش، شما را از انجماد در وضعیت موجود خارج کرده و به سمت اقدام سوق می‌دهد. گام بعدی، پرورش حس کنجکاوی و یادگیری مستمر است. کارمندی که ذهنیت کارآفرینی دارد، هرگز مطالعه و آموزش را کنار نمی‌گذارد. او می‌داند که در دنیای امروز، ثروت واقعی در مهارت‌های قابل حمل و دانش به‌روز نهفته است، نه در یک شغل ثابت و حقوق ماهانه. بنابراین، بخشی از وقت خود را به یادگیری اختصاص می‌دهد؛ چه از طریق مطالعه کتاب‌های تخصصی و انگیزشی، چه شرکت در دوره‌های آموزشی آنلاین، چه حضور در وبینارها و رویدادهای صنفی و چه گفت‌وگو با افرادی که در مسیرهای متفاوتی گام برداشته‌اند. این یادگیری مستمر، نه تنها مهارت‌های شما را افزایش می‌دهد، بلکه اعتماد به نفس لازم برای تغییر مسیر را نیز به تدریج در شما ایجاد می‌کند.
همزمان با یادگیری، باید به کشف استعدادها و علایق پنهان خود بپردازید. بسیاری از کارمندان، سال‌ها در شغلی فعالیت کرده‌اند که کوچکترین ارتباطی با توانایی‌های ذاتی و علاقه واقعی آنها ندارد. آنها به دلایلی چون فشار خانواده، نیاز مالی یا انتخاب‌های نادرست دوران جوانی، وارد رشته یا حرفه‌ای شده‌اند که هرگز به آن دل نبسته‌اند. یکی از راه‌های عملی برای تغییر ذهنیت و کشف مسیرهای جدید، شروع یک پروژه جانبی در کنار شغل اصلی است. این پروژه می‌تواند هر چیزی باشد؛ از راه‌اندازی یک وب‌سایت ساده و تولید محتوا در حوزه تخصصی خود، تا ارائه خدمات مشاوره به کسب‌وکارهای کوچک، تا فروش محصولات دست‌ساز در فضای مجازی. مهم این است که این پروژه، به شما امکان دهد تا طعم کارآفرینی را بدون ریسک از دست دادن شغل فعلی بچشید، مهارت‌های جدید را آزمایش کنید و اعتماد به نفس خود را افزایش دهید. بسیاری از کارآفرینان موفقی که امروز کسب‌وکارهای بزرگی دارند، مسیر خود را از همین پروژه‌های کوچک جانبی آغاز کردند و به تدریج، وقتی پروژه جانبی به درآمدی قابل توجه رسید، جرأت کردند شغل خود را رها کنند.
در این مسیر تحول، نباید از نقش برنامه‌ریزی و صبر غافل شد. تغییر ذهنیت و مسیر شغلی، یک شبه رخ نمی‌دهد و نیازمند زمان، تلاش و پشتکار است. برای خود اهداف کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تعیین کنید و هر روز گام‌های کوچکی در جهت آنها بردارید. نکته آخر اینکه، تغییر ذهنیت کارمندی به کارآفرینی، به معنای تغییر کامل هویت شما نیست. شما می‌توانید همچنان یک کارمند متعهد و حرفه‌ای باشید، اما با نگاهی نو و فعال‌تر. ذهنیت کارآفرینی به شما کمک می‌کند تا حتی در همان شغل فعلی، عملکردی بهتر داشته باشید، خلاقیت بیشتری به خرج دهید و از کار خود لذت بیشتری ببرید. و اگر روزی تصمیم به ترک شغل و راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی گرفتید، این نگاه جدید به شما کمک می‌کند تا با آمادگی بیشتر و ریسک کمتری وارد عرصه جدید شوید. به یاد داشته باشید که بسیاری از موفق‌ترین کارآفرینان، روزگاری کارمندانی ناراضی بودند که جرأت کردند نگرش خود را تغییر دهند و قدم در مسیری ناشناخته بگذارند. آنها ثابت کردند که با تغییر ذهنیت، می‌توان مرزهای زندگی شغلی را جابجا کرد و به جایگاهی دست یافت که پیش‌تر تنها در رویاها ممکن به نظر می‌رسید. امروز، نوبت شماست که به درون خود نگاه کنید، جرقه‌های کارآفرینی را در وجودتان بشناسید و گام نخست را بردارید. گامی که می‌تواند سرنوشت شغلی شما را برای همیشه دگرگون سازد.