* کوروش روزبه منش
شانزده شهریور، روزی است که نام سیستان و بلوچستان بر تارک تقویم این سرزمین میدرخشد؛ فرصتی برای بازخوانی هویت، فرهنگ و ظرفیتهای بینظیر پهناورترین استان ایران. استانی که با ۱۸۷ هزار کیلومتر مربع وسعت، دوازده درصد از خاک کشور را به خود اختصاص داده و تنها راه اتصال ایران به آبهای آزاد اقیانوسی است. اما این دیار کهن، با وجود تمامی این ویژگیهای منحصربهفرد،همچنان در هالهای از داشتههای ناشکوفا مانده است؛ گنجینهای از فرصتهای تاریخی، طبیعی، اقتصادی و فرهنگی که متأسفانه بسیاری از آنها هنوز به عرصه بهرهبرداری کامل راه نیافتهاند. سیستان و بلوچستان را نمیتوان با یک تصویر واحد معرفی کرد؛ اینجا سرزمین تضادهاست. از یک سو، دشتهای اساطیری سیستان که خاستگاه حماسههای ملی و افسانههای دیرینه است و از سوی دیگر، کرانههای اقیانوسی مکران که موجهای دریای عمان در آن به صخرهها میکوبند. شهر سوخته با قدمتی بیش از پنج هزار سال، نه تنها یکی از مهمترین میراثهای باستانی ایران، بلکه تصویری شگفتانگیز از شهرنشینی پیشرفته در شرق فلات ایران را به نمایش میگذارد. در کنار آن، کوه خواجه همچون جزیرهای در دل دشت سیستان سر برافراشته و آثار دورههای مختلف تاریخی را در خود جای داده است. دهانه غلامان، زاهدان کهنه، قلعه رستم، قلعه بمپور و قلعه ناصری، هرکدام بخشی از روایتهای ناگفته این سرزمین هستند؛ روایتهایی از شهرنشینی، تجارت، حکومت و زندگی مردمانی که قرنها در این جغرافیا زیستهاند.
اما تاریخ، تنها یک روی سکه گردشگری سیستان و بلوچستان است. روی دیگر آن، طبیعتی است با چنان تنوعی که شاید در هیچ نقطه دیگری از ایران به این گستردگی کنار هم قرار نگرفته باشد. در شمال، کویر و تالاب هامون؛ در جنوب، سواحل صخرهای و ماسهای مکران، کوههای مریخی چابهار، تالاب لیپار با رنگ صورتی شگفتانگیز، جنگلهای حرا، نخلستانهای سرسبز و زیستبومهای متنوع که هر یک میتوانند مقصدی جذاب برای گردشگران باشند. جالبترین نکته این است که گردشگر میتواند در یک سفر، همزمان تجربه گردشگری تاریخی، فرهنگی، طبیعی، دریایی، روستایی و ماجراجویانه را داشته باشد؛ ویژگیای که بهندرت در سایر نقاط کشور یافت میشود.
با این همه، این ظرفیتهای عظیم گردشگری همچنان در هالهای از ناشناختگی مانده و سهم استان از صنعت گردشگری کشور، بسیار ناچیزتر از آن چیزی است که شایسته این همه جاذبه است. فراتر از گردشگری، سیستان و بلوچستان گنجینهای از فرصتهای اقتصادی کمنظیر است. استاندار این دیار بهدرستی گفته است که این استان به اندازه تمام ظرفیتهای اقتصادی کل کشور، پتانسیل دارد. اقتصاد تجارت، حمل و نقل، معادن، کشاورزی، صنعت دریا، انرژیهای تجدیدپذیر، گردشگری و صنایع دستی، همگی در این خطه گرد هم آمدهاند.
در بخش معدن، ذخایر قابلتوجهی از طلا، مس و کرومیت وجود دارد که برخی از آنها در سطح کشور بینظیرند.
ادامه در صفحه 6